वृत्तसंस्था

वॉशिंग्टन डीसी : Trump अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प 18 फेब्रुवारी रोजी इराणवर हल्ला करायचा की नाही हे ठरवत असताना, तेव्हा ऊर्जा मंत्री क्रिस राईट यांनी एका मुलाखतीत सांगितले होते की, जर युद्ध झाले तर मध्य पूर्वेतून तेलाच्या पुरवठ्यावर परिणाम होईल किंवा तेलाच्या बाजारात मोठी गडबड होईल याची त्यांना चिंता नव्हती.Trump

राईट यांनी सांगितले होते की, गेल्या वर्षी जूनमध्ये जेव्हा इस्रायल आणि अमेरिकेने इराणवर हल्ले केले होते, तेव्हाही तेलाच्या बाजारावर फारसा परिणाम झाला नव्हता. त्यांच्या मते, त्यावेळी तेलाची किंमत थोडी वाढली होती, पण लवकरच ती पुन्हा खाली आली होती.Trump

ट्रम्पचे इतर सल्लागारही वैयक्तिकरित्या असेच मत बाळगत होते. त्यांचे मत होते की, धोक्याच्या सूचना वाढवून सांगितल्या जात आहेत आणि इराण यावेळी तेल वाहून नेणारे सागरी मार्ग बंद करण्याची शक्यता कमी आहे, ज्यातून जगातील सुमारे 20% तेलाचा पुरवठा होतो.Trump

• महाराष्ट्राची अर्थव्यवस्था 51 लाख कोटींची, युरोप मधल्या काही देशांना आणि पूर्व आशियातल्या देशांनाही टाकले मागे; मुख्यमंत्र्यांच्या भाषणातून आकडे बोलले!!

पण, अलीकडच्या काळात हे मूल्यांकन चुकीचे ठरताना दिसत आहे. इराणने धमकी दिली आहे की, तो होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून जाणाऱ्या तेलाच्या टँकरवर हल्ला करू शकतो. हा तोच महत्त्वाचा सागरी मार्ग आहे, ज्यातून पर्शियन आखातातून बाहेर पडणारी सर्व जहाजे जातात.

होर्मुझ सामुद्रधुनीतील जहाजांची वाहतूक थांबली

इराणच्या या धमक्यांनंतर आखाती प्रदेशात व्यावसायिक जहाजांची वाहतूक जवळपास थांबली आहे. यामुळे तेलाच्या किमती एकेकाळी प्रति बॅरल 110 डॉलरपर्यंत पोहोचल्या होत्या.

ट्रम्प प्रशासन आता आर्थिक संकटावर नियंत्रण मिळवण्यासाठी मार्ग शोधण्यात गुंतले आहे. या संकटामुळे अमेरिकेत पेट्रोलच्या किमतीही वाढल्या आहेत.

या घटनेवरून हे देखील दिसून येते की ट्रम्प आणि त्यांच्या सल्लागारांनी युद्धाबाबत इराणच्या भूमिकेचा चुकीचा अंदाज लावला. इराण या संघर्षाला आपल्या अस्तित्वाशी जोडलेला धोका मानत आहे.

इराणचा प्रतिसाद अधिक आक्रमक

गेल्या वर्षी जूनमध्ये झालेल्या 12 दिवसांच्या युद्धाच्या तुलनेत यावेळी इराणने खूपच आक्रमक प्रतिक्रिया दिली आहे. त्याने अमेरिकेच्या लष्करी तळांवर, मध्य पूर्वेतील अनेक अरब देशांच्या शहरांवर आणि इस्रायलच्या लोकवस्तीच्या भागांवर क्षेपणास्त्र आणि ड्रोन हल्ले केले आहेत.

या हल्ल्यांमुळे अमेरिकन अधिकाऱ्यांना अनेक योजना तात्काळ बदलाव्या लागल्या. काही ठिकाणी दूतावास रिकामे करावे लागले आणि पेट्रोलच्या वाढत्या किमती नियंत्रित करण्यासाठी नवीन धोरणावर काम करावे लागले.

ट्रम्प यांच्याकडे युद्ध संपवण्याची कोणतीही योजना नाही

त्यानंतर मंगळवारी ट्रम्प प्रशासनाच्या अधिकाऱ्यांनी खासदारांना बंद खोलीत माहिती दिली. त्यानंतर कनेक्टिकटचे डेमोक्रॅटिक सिनेटर क्रिस्टोफर मर्फी यांनी सोशल मीडियावर लिहिले की, प्रशासनाकडे होर्मुज सामुद्रधुनी पुन्हा सुरक्षितपणे उघडण्याची कोणतीही योजना नाही.

प्रशासनातील काही अधिकारी या गोष्टीमुळे निराश आहेत की, युद्ध संपवण्याची कोणतीही योजना दिसत नाहीये. मात्र, ते ही गोष्ट थेट राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांना सांगणे टाळत आहेत, कारण ट्रम्प वारंवार म्हणत आहेत की, लष्करी मोहीम पूर्णपणे यशस्वी झाली आहे.

इराणबाबत ट्रम्प आणि संरक्षण मंत्र्यांची विचारसरणी वेगळी

ट्रम्प अनेकदा खूप मोठ्या लक्ष्याबद्दल बोलतात. उदाहरणार्थ, त्यांना असे वाटते की इराणमध्ये असा नेता यावा जो अमेरिकेचे ऐकेल. पण परराष्ट्र मंत्री मार्को रुबियो आणि संरक्षण मंत्री पीट हेगसेथ असे बोलत नाहीत.

पीट हेगसेथ यांनी मंगळवारी असेही म्हटले होते की, अमेरिकेने इराकमध्ये हात भाजून घेतले आहेत. ते इराणमध्ये असे करणार नाही. त्यांचे म्हणणे आहे की, इराणची क्षेपणास्त्र शक्ती आणि लष्करी क्षमता कमकुवत करणे हाच खरा उद्देश आहे. जर हे झाले तर युद्ध संपवण्याचा मार्ग निघू शकतो.

हेगसेथ यांनी मान्य केले की, इराणने आपल्या शेजारील देशांवर ज्या पद्धतीने जोरदार प्रत्युत्तर हल्ले केले, त्याची तीव्रता पेंटागॉनला पूर्णपणे अपेक्षित नव्हती. तरीही त्यांनी सांगितले की, इराणच्या या कारवाया शेवटी त्याच्याच विरोधात जाऊ शकतात.

त्यांनी सांगितले की, इराणकडून नेमक्या अशाच प्रतिसादाची अपेक्षा होती हे सांगणे कठीण आहे, परंतु असे होऊ शकते, याची शक्यता होती. त्यांच्या मते, इराणचे हे हल्ले दर्शवतात की तेथील सरकार दबावाखाली आहे.

तेलाच्या पुरवठ्यावर झालेल्या परिणामामुळे ट्रम्प संतापले

यादरम्यान ट्रम्प यांनी असेही म्हटले की, तेलाच्या पुरवठ्यावर युद्धाच्या परिणामामुळे ते नाराज आहेत. त्यांनी फॉक्स न्यूजला सांगितले की, तेलवाहू जहाजांवरील कर्मचाऱ्यांनी ‘थोडे धैर्य दाखवावे’ आणि होर्मुझ सामुद्रधुनीतून जात राहावे.

काही लष्करी सल्लागारांनी युद्धापूर्वी इशारा दिला होता की, इराण अत्यंत आक्रमक प्रत्युत्तर देऊ शकतो आणि अमेरिका-इस्त्रायलच्या हल्ल्याला आपल्या अस्तित्वासाठी धोका मानू शकतो.

पण काही इतर सल्लागारांना विश्वास होता की, जर इराणच्या सर्वोच्च नेत्यांना मारले गेले, तर त्यांच्या जागी येणारे नेते अधिक व्यावहारिक असतील आणि युद्ध संपवण्याचा प्रयत्न करतील.

जेव्हा ट्रम्प यांना सांगण्यात आले की, युद्धामुळे तेलाच्या किमती वाढू शकतात, तेव्हा त्यांनी ही शक्यता मान्य केली, पण ती तात्पुरती समस्या असल्याचे सांगत तिला जास्त महत्त्व दिले नाही.

त्यांनी ऊर्जा मंत्री क्रिस राईट आणि वित्त मंत्री स्कॉट बेसेंट यांना संभाव्य किंमतवाढीला तोंड देण्यासाठी पर्याय तयार करण्यास सांगितले.

मात्र, राष्ट्राध्यक्षांनी या पर्यायांबद्दल सार्वजनिकपणे तोपर्यंत काहीही सांगितले नाही, जोपर्यंत युद्ध सुरू होऊन 48 तासांपेक्षा जास्त वेळ उलटला नाही.

या पर्यायांमध्ये अमेरिकन सरकारकडून राजकीय जोखीम विमा देणे आणि अमेरिकन नौदलाकडून जहाजांना सुरक्षा देणे यासारख्या उपाययोजनांचा समावेश होता. अद्याप नौदलाची अशी एस्कॉर्ट व्यवस्था सुरू झालेली नाही.

Trump Admin Misjudged Iran’s Strength and Oil Market Impact: Reports VIDEOS

महत्वाच्या बातम्या

• Harish Rana : सर्वोच्च न्यायालयाची एका व्यक्तीला इच्छामरणाची परवानगी; देशातील अशा प्रकारचं पहिलं प्रकरण
• भारतात पेट्रोल, डिझेल आणि इंधन तेलाची कमतरता नाही; केंद्र सरकारचे लोकसभेत निवेदन
• Kim Jong : उत्तर कोरियात क्रूझ क्षेपणास्त्र चाचणी; किम जोंग उनने मुलीसोबत पाहिले फायरिंग
• Sandeep Patil : संदीप पाटील म्हणाले- युवराजला धोनीने वगळले नाही, योगराज सिंह यांनी चुकीचे आरोप केले