वृत्तसंस्था

तेल अवीव : Donald Trump पश्चिम आशियातील युद्धजन्य परिस्थितीदरम्यान एक मोठे राजनैतिक नाट्य समोर आले आहे. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणविरोधातील नियोजित लष्करी कारवाया थांबवून तेहरानसोबत संभाव्य शांतता कराराच्या दिशेने वाटचाल सुरू असल्याचे संकेत दिल्याने इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू यांनाही धक्का बसल्याची चर्चा सुरू झाली आहे.Donald Trump

माध्यमांच्या वृत्तानुसार, अमेरिका आणि इराण यांच्यात संघर्षविराम, होर्मुझ सामुद्रधुनी पुन्हा खुली करणे आणि इराणच्या अणुकार्यक्रमावर नव्या चर्चेचा मार्ग मोकळा करण्यासाठी एका सामंजस्य कराराचा (MoU) मसुदा तयार करण्यात आला आहे. ट्रम्प यांनी या घडामोडींचा उल्लेख करत इराणवरील काही संभाव्य हल्ले स्थगित केल्याचे सांगितले.Donald Trump

• Fadnavis : “काँग्रेसच्या नेतृत्वात शिखांचा कत्लेआम झाला, हे सत्य विसरता येणार नाही”; शरद पवारांच्या टीकेला फडणवीसांचे प्रत्युत्तर

इस्रायलला आधी माहितीच नव्हती?

या प्रकरणातील सर्वात महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे ट्रम्प यांच्या घोषणेपूर्वी नेतान्याहूंना या प्रस्तावित कराराची माहिती देण्यात आली नव्हती, असा दावा काही आंतरराष्ट्रीय माध्यमांनी केला आहे. त्यानंतर ट्रम्प आणि नेतान्याहू यांच्यात दूरध्वनीवर चर्चा झाली. त्यानंतर इस्रायलने अमेरिकेचे आभार मानले असले, तरी या कराराबाबत इस्रायलमध्ये अस्वस्थता असल्याचे संकेत मिळत आहेत.

नेतान्याहूंची अट कायम

नेतान्याहू यांनी स्पष्ट केले आहे की, कोणताही अंतिम करार झाला तरी इराणची युरेनियम समृद्धीकरण क्षमता कमी करणे, क्षेपणास्त्र कार्यक्रमावर निर्बंध आणणे आणि दहशतवादी संघटनांना मिळणारा पाठिंबा थांबवणे आवश्यक आहे. इस्रायल या मुद्द्यांवर कोणतीही तडजोड करण्याच्या भूमिकेत नाही.

कतारची पडद्यामागची भूमिका

या चर्चांमध्ये कतारने महत्त्वाची मध्यस्थी केल्याचे वृत्त आहे. कतारी अधिकाऱ्यांनी आणि इराणी प्रतिनिधींनी अनेक मुद्द्यांवरील मतभेद कमी करण्यासाठी प्रयत्न केल्याचे सांगितले जात आहे. इराणची गोठवलेली मालमत्ता मुक्त करणे, होर्मुझ सामुद्रधुनी खुली करणे आणि पुढील अणुचर्चेची चौकट तयार करणे हे या चर्चेतील प्रमुख मुद्दे आहेत.

मात्र इराणचा सावध पवित्रा

ट्रम्प यांनी करार जवळपास अंतिम टप्प्यात असल्याचा दावा केला असला, तरी इराणने तो पूर्णपणे मान्य केलेला नाही. इराणच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने अमेरिकेवर भूमिका वारंवार बदलण्याचा आरोप केला आहे. काही महत्त्वाच्या अटींवर अजूनही एकमत झालेले नसल्याचे तेहरानचे म्हणणे आहे.

युद्ध सुरूच, चर्चा देखील सुरूच

एकीकडे शांतता चर्चांना वेग आल्याचे चित्र असताना दुसरीकडे तणाव पूर्णपणे कमी झालेला नाही. होर्मुझ सामुद्रधुनी परिसरात अमेरिकेने काही इराणी ड्रोन पाडल्याची माहिती समोर आली आहे. त्यामुळे चर्चेच्या टेबलावर वाटाघाटी सुरू असल्या तरी प्रत्यक्ष मैदानात संघर्षाची शक्यता अद्याप कायम असल्याचे दिसून येते.

जागतिक राजकारणावर परिणाम

या संभाव्य करारामुळे जागतिक तेलबाजार, मध्यपूर्वेतील सत्तासमीकरणे आणि अमेरिका-इस्रायल संबंधांवर दूरगामी परिणाम होऊ शकतात. विशेषतः इराणबाबत कठोर भूमिका घेणाऱ्या नेतान्याहूंसाठी ट्रम्प यांची ही भूमिका राजकीयदृष्ट्याही आव्हानात्मक ठरू शकते, अशी चर्चा सुरू आहे.

दरम्यान, येत्या काही दिवसांत अमेरिका, इराण आणि इस्रायल यांच्यातील घडामोडी कोणते वळण घेतात, याकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे. जर करार प्रत्यक्षात झाला, तर अनेक महिन्यांपासून सुरू असलेल्या तणावाला काही प्रमाणात विराम मिळू शकतो; मात्र त्यासाठी सर्व संबंधित पक्षांची सहमती आवश्यक असणार आहे.

US-Iran Peace Deal Close: Donald Trump Prepares MoU; Benjamin Netanyahu Reacts

महत्वाच्या बातम्या

• RSS : संघाला बदनाम करण्यासाठी मोठा अपप्रचार; पण त्यावर संघाचे उत्तर काय??
• Belfast Riots : बेलफास्टमध्ये स्थलांतरितांविरोधी हिंसाचार भडकला; घरे जाळली, पोलिसांवर हल्ले, आयर्लंड-यूकेमध्ये तणाव
• पवारांना म्हणे, काँग्रेसच्या अध्यक्षपदाची ऑफर की राजकीय पुडी??; पण पवारांनी अध्यक्षपदाची निवडणूक लढविली, तेव्हा काय झाले होते??
• NEET : NEET परीक्षेवर संसदीय समितीचे ताशेरे; चीन-अमेरिकेच्या मॉडेलचा अभ्यास करण्याची शिफारस, NTA-NMC ला मोठा सल्ला