वृत्तसंस्था

नवी दिल्ली: NEET  : देशातील वैद्यकीय शिक्षणाच्या प्रवेशासाठी घेतल्या जाणाऱ्या NEET परीक्षेच्या पारदर्शकतेवर आणि विश्वासार्हतेवर पुन्हा एकदा प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. पेपरफुटी, निकालातील गोंधळ आणि पुनर्परीक्षांच्या वादाच्या पार्श्वभूमीवर संसदेच्या एका स्थायी समितीने राष्ट्रीय परीक्षा संस्था (NTA) आणि राष्ट्रीय वैद्यकीय आयोग (NMC) यांना महत्त्वपूर्ण शिफारसी केल्या आहेत. या समितीने चीन आणि अमेरिकेतील प्रवेश परीक्षा व्यवस्थेचा सखोल अभ्यास करून भारतातील परीक्षा प्रणाली अधिक मजबूत करण्याचा सल्ला दिला आहे.NEET  :

NEET व्यवस्थेत सुधारणा आवश्यक

संसदीय समितीच्या अहवालात नमूद करण्यात आले आहे की, देशातील कोट्यवधी विद्यार्थ्यांचे भविष्य ठरवणाऱ्या NEET सारख्या परीक्षांमध्ये कोणतीही त्रुटी राहता कामा नये. गेल्या काही वर्षांत पेपरफुटी, परीक्षा केंद्रांवरील गैरव्यवहार आणि निकाल प्रक्रियेतील वादामुळे विद्यार्थ्यांमध्ये अस्वस्थता निर्माण झाली आहे. त्यामुळे परीक्षा व्यवस्थेची विश्वासार्हता वाढवण्यासाठी व्यापक सुधारणा आवश्यक असल्याचे समितीने म्हटले आहे.

• Fadnavis : “काँग्रेसच्या नेतृत्वात शिखांचा कत्लेआम झाला, हे सत्य विसरता येणार नाही”; शरद पवारांच्या टीकेला फडणवीसांचे प्रत्युत्तर

चीन आणि अमेरिकेकडून काय शिकता येईल?

समितीने NTA आणि NMC यांना चीनच्या गाओकाओ (Gaokao) आणि अमेरिकेतील MCAT सारख्या प्रवेश परीक्षा व्यवस्थेचा अभ्यास करण्याची शिफारस केली आहे.

चीनचे गाओकाओ मॉडेल

चीनमध्ये विद्यापीठ प्रवेशासाठी गाओकाओ परीक्षा अत्यंत कडक सुरक्षा व्यवस्थेत घेतली जाते.
परीक्षा केंद्रांवर प्रगत तंत्रज्ञानाचा वापर केला जातो.
फसवणूक रोखण्यासाठी डिजिटल देखरेख आणि कठोर दंडात्मक कारवाई केली जाते.
संपूर्ण प्रक्रिया अत्यंत केंद्रीकृत आणि पारदर्शक मानली जाते.
अमेरिकेचे MCAT मॉडेल
वैद्यकीय शिक्षणासाठीची MCAT परीक्षा वर्षभरातील विविध स्लॉटमध्ये घेतली जाते.
प्रश्नपत्रिका बँक मोठी असल्यामुळे पेपरफुटीचा धोका कमी होतो.
उमेदवारांच्या विश्लेषणात्मक आणि वैज्ञानिक क्षमतेचे बहुआयामी मूल्यमापन केले जाते.
संगणकाधारित परीक्षा पद्धतीमुळे निकाल प्रक्रिया अधिक वेगवान आणि सुरक्षित राहते.

NTA समोर विश्वासार्हतेचे आव्हान

2024 आणि त्यानंतरच्या काळात NEET परीक्षेबाबत निर्माण झालेल्या वादांमुळे NTA च्या कामकाजावर मोठ्या प्रमाणात टीका झाली होती. काही केंद्रांवरील अनियमितता, पेपरफुटीच्या आरोपांमुळे सर्वोच्च न्यायालयापर्यंत प्रकरण गेले होते. त्यामुळे परीक्षा प्रक्रियेत तांत्रिक आणि प्रशासकीय सुधारणा करण्याची गरज समितीने अधोरेखित केली आहे.

समितीच्या प्रमुख शिफारसी

परीक्षा व्यवस्थेत अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर वाढवावा.
प्रश्नपत्रिका तयार करणे आणि वितरण यंत्रणा अधिक सुरक्षित करावी.
परीक्षा केंद्रांचे स्वतंत्र ऑडिट करावे.
फसवणूक आणि पेपरफुटी रोखण्यासाठी कठोर कायदेशीर यंत्रणा उभारावी.
विद्यार्थ्यांच्या तक्रारींचे जलद निवारण करणारी स्वतंत्र प्रणाली तयार करावी.
संगणकाधारित परीक्षा पद्धतीचा टप्प्याटप्प्याने विस्तार करावा.

विद्यार्थ्यांसाठी काय बदल होऊ शकतात?

समितीच्या शिफारसी तात्काळ लागू होणार नसल्या तरी केंद्र सरकार, NTA आणि NMC यांनी त्यावर सकारात्मक निर्णय घेतल्यास भविष्यात NEET परीक्षेची पद्धत अधिक सुरक्षित, पारदर्शक आणि तंत्रज्ञानाधारित होऊ शकते. यामुळे पेपरफुटी आणि गैरव्यवहाराच्या घटनांवर मोठ्या प्रमाणात नियंत्रण मिळवणे शक्य होईल.

शिक्षण क्षेत्रासाठी महत्त्वाचा इशारा

देशातील लाखो विद्यार्थी दरवर्षी NEET परीक्षेला बसतात. त्यामुळे ही केवळ एक परीक्षा नसून विद्यार्थ्यांच्या करिअरशी आणि देशाच्या वैद्यकीय शिक्षण व्यवस्थेशी संबंधित महत्त्वाचा विषय आहे. संसदीय समितीच्या या निरीक्षणामुळे NTA आणि NMC वर परीक्षा व्यवस्थेत मूलभूत सुधारणा करण्यासाठी दबाव वाढण्याची शक्यता आहे. आगामी काळात केंद्र सरकार या शिफारसींवर कोणती भूमिका घेते, याकडे विद्यार्थी आणि पालकांचे लक्ष लागले आहे.

Parliamentary Panel Proposes NEET Reforms: Recommends Studying US, China Examination Models

महत्वाच्या बातम्या

• नीती आयोगाच्या बैठकीत विकसित भारताचा गजर; न्यूनगंडी “विकासनशील” संकल्पना इतिहासजमा!!
• Pakistan air strike : पाकिस्तानचा अफगाणिस्तानवर पुन्हा हवाई हल्ला; 11 मुलांसह 13 जणांचा मृत्यू, तालिबान संतप्त
• ‘Donald Trump : डील करा, नाहीतर भीषण हल्ला करू’; ट्रम्प यांचा इराणला थेट इशारा, मध्यपूर्वेत पुन्हा युद्धाची धास्ती
• राष्ट्रवादीच्या वर्धापन दिनाच्या कार्यक्रमात मुख्यमंत्री पदाच्या विषयाला पुन्हा उकळी; पवारांच्या जखमेवर मीठ चोळी!!