विशेष प्रतिनिधी

नवी दिल्ली : Voter List देशातील मतदार यादी अधिक अचूक, पारदर्शक आणि अद्ययावत करण्यासाठी निवडणूक आयोगाने विशेष मोहीम (Special Intensive Revision – SIR) हाती घेतली आहे. या मोहिमेअंतर्गत देशभरातील कोट्यवधी मतदारांची घराघरांत जाऊन पडताळणी केली जात असून, मतदार ओळखपत्रांमध्येही अनेक महत्त्वाचे बदल करण्यात येत आहेत. विशेष म्हणजे, सुमारे 30 कोटी मतदारांच्या ओळखपत्रांवरील धूसर, जुने किंवा अनुपस्थित फोटो बदलले जाणार असून मतदारांच्या पत्त्यांची माहितीही अधिक अचूक केली जाणार आहे.Voter List

घराघरांत पडताळणीचा अंतिम टप्पा

निवडणूक आयोगाने मतदार यादी शुद्धीकरणासाठी देशव्यापी मोहीम सुरू केली आहे. पहिल्या टप्प्यात बिहार आणि दुसऱ्या टप्प्यात 12 राज्यांमध्ये घराघरांत जाऊन मतदारांची पडताळणी करण्यात आली. या प्रक्रियेनंतर आतापर्यंत 59 कोटी मतदारांची नवी माहिती अद्ययावत करण्यात आली असून, आता उर्वरित सुमारे 39.73 कोटी मतदारांच्या पडताळणीची तयारी सुरू आहे.Voter List

• Fadnavis : “काँग्रेसच्या नेतृत्वात शिखांचा कत्लेआम झाला, हे सत्य विसरता येणार नाही”; शरद पवारांच्या टीकेला फडणवीसांचे प्रत्युत्तर

30 कोटी मतदारांचे फोटो बदलणार

या मोहिमेदरम्यान एक धक्कादायक बाब समोर आली. देशातील जवळपास 30 टक्के मतदार ओळखपत्रांवर फोटो नव्हते किंवा फोटो इतके धूसर होते की संबंधित व्यक्तीची ओळख पटवणे कठीण होते. काही ओळखपत्रांवरील छायाचित्रे तब्बल 20 ते 30 वर्षे जुनी असल्याचेही आढळून आले.

यामुळे निवडणूक आयोगाने नव्या मतदार ओळखपत्रांमध्ये रंगीत आणि अद्ययावत छायाचित्रांचा समावेश करण्याचा निर्णय घेतला आहे. देशभरातील 9.20 लाखांहून अधिक बूथ लेव्हल अधिकाऱ्यांनी (BLO) मोबाईलच्या सहाय्याने मतदारांचे फोटो आणि कागदपत्रांची पडताळणी करून ही माहिती अद्ययावत केली आहे.

घर क्रमांकाच्या जागी ‘00’ राहणार नाही

यापूर्वी अनेक मतदारांच्या पत्त्यांमध्ये घर क्रमांकाच्या जागी ‘00’ अशी नोंद करण्यात आलेली होती. नव्या मोहिमेनंतर ही त्रुटी दूर केली जाणार आहे. आता मतदारांच्या ओळखपत्रांमध्ये अधिक स्पष्ट आणि अचूक पत्ता नोंदवला जाणार असून त्यामुळे मतदारांची ओळख आणि स्थान निश्चित करणे अधिक सोपे होणार आहे.

दुहेरी नावे ठेवण्यावर आयोगाचा कडक इशारा

या शुद्धीकरण मोहिमेतील सर्वात मोठा बदल म्हणजे एकाच व्यक्तीचे नाव दोन किंवा अधिक मतदारसंघांत ठेवण्यास आता आळा बसणार आहे. आयोगाने मतदारांना त्यांचे सध्याचे वास्तव निवासस्थान निश्चित करण्याची संधी दिली आहे. त्यानंतर इतर ठिकाणची नावे मतदार यादीतून हटवली जात आहेत.

आयोगाने स्पष्ट केले आहे की, पडताळणी प्रक्रियेनंतरही एखाद्या व्यक्तीचे नाव एकापेक्षा अधिक ठिकाणी आढळल्यास त्याला गंभीर स्वरूपाचा गुन्हा मानले जाईल आणि त्यावर कायदेशीर कारवाई केली जाऊ शकते.

2.6 लाख डुप्लिकेट मतदारांची नावे हटवली

मतदार यादीतील बनावट आणि दुहेरी नावे शोधण्यासाठी आयोगाने विशेष मोहीम राबवली. या मोहिमेदरम्यान आतापर्यंत तब्बल 2.6 लाख डुप्लिकेट मतदार ओळखपत्र क्रमांक (EPIC) हटवण्यात आले आहेत.

‘ASDD’ श्रेणीद्वारे संशयित मतदारांची ओळख

मतदार यादीतील त्रुटी शोधण्यासाठी आयोगाने ‘ASDD’ (Absent, Shifted, Duplicate, Deceased) ही विशेष श्रेणी तयार केली आहे.

या श्रेणीमध्ये खालील प्रकारच्या मतदारांचा समावेश होतो:

Absent – दीर्घकाळ अनुपस्थित असलेले मतदार
Shifted – स्थलांतरित झालेले मतदार
Duplicate – एकापेक्षा अधिक ठिकाणी नाव असलेले मतदार
Deceased – मृत मतदार

या माध्यमातून मतदार यादीतील चुकीच्या नोंदी शोधून त्यांचे शुद्धीकरण करण्यात येत आहे.

अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर

मतदार यादी अधिक अचूक करण्यासाठी आयोगाने अत्याधुनिक विश्लेषणात्मक सॉफ्टवेअरचा वापर सुरू केला आहे. ‘फोटो सिमिलर इलेक्टर’ आणि ‘डेमोग्राफिकली सिमिलर इलेक्टर’ यांसारखी तंत्रज्ञान प्रणाली वापरून एकसारखे फोटो, समान माहिती आणि संशयास्पद नोंदी शोधल्या जात आहेत.

यामुळे बनावट किंवा दुहेरी मतदार ओळखणे अधिक सोपे झाले आहे.

मतदानाची टक्केवारी अधिक वास्तववादी दिसणार

तज्ज्ञांच्या मते, मृत, स्थलांतरित किंवा बनावट मतदारांची नावे हटवल्यानंतर मतदार यादी अधिक वास्तववादी होईल. त्यामुळे आगामी निवडणुकांमध्ये मतदानाची टक्केवारी पूर्वीपेक्षा अधिक अचूक दिसण्याची शक्यता आहे.

उमेदवारांनाही होणार फायदा

मतदार यादीतील त्रुटी कमी झाल्यामुळे निवडणूक लढवणाऱ्या उमेदवारांना प्रत्यक्ष त्या भागात राहणाऱ्या मतदारांपर्यंत पोहोचणे अधिक सोपे होणार आहे. तसेच मतदारसंघातील वास्तविक मतदारांची संख्या आणि त्यांचे वितरण याबाबत अधिक विश्वासार्ह माहिती उपलब्ध होईल.

निवडणूक आयोगाची ‘क्लीन वोटर लिस्ट’कडे वाटचाल

मतदार यादीतील बनावट, मृत आणि दुहेरी नावे हटवून देशातील निवडणूक प्रक्रिया अधिक पारदर्शक करण्याचा निवडणूक आयोगाचा प्रयत्न आहे. घराघरांत जाऊन पडताळणी, अद्ययावत छायाचित्रे, अचूक पत्ते आणि तंत्रज्ञानाचा वापर यामुळे आगामी काळात देशाची मतदार यादी अधिक विश्वासार्ह आणि त्रुटीमुक्त होण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.

Voter List Cleanup Drive: Election Commission to Replace 30 Crore Blurred Photos

महत्वाच्या बातम्या

• RSS : संघाला बदनाम करण्यासाठी मोठा अपप्रचार; पण त्यावर संघाचे उत्तर काय??
• Belfast Riots : बेलफास्टमध्ये स्थलांतरितांविरोधी हिंसाचार भडकला; घरे जाळली, पोलिसांवर हल्ले, आयर्लंड-यूकेमध्ये तणाव
• पवारांना म्हणे, काँग्रेसच्या अध्यक्षपदाची ऑफर की राजकीय पुडी??; पण पवारांनी अध्यक्षपदाची निवडणूक लढविली, तेव्हा काय झाले होते??
• NEET : NEET परीक्षेवर संसदीय समितीचे ताशेरे; चीन-अमेरिकेच्या मॉडेलचा अभ्यास करण्याची शिफारस, NTA-NMC ला मोठा सल्ला