वृत्तसंस्था

नवी दिल्ली : Firecrackers कोणताही धर्म पर्यावरणाचा ऱ्हास किंवा सजीव प्राण्यांना होणारी हानी मान्य करत नाही. फटाके फोडणे आणि लाऊडस्पीकर वापरणे हे अनिवार्य धार्मिक प्रथा नाहीत. दुर्दैवाने, कोणत्याही राजकारण्याने जनतेला सणांच्या वेळी पर्यावरणाचे प्रदूषण आणि नाश करण्यापासून परावृत्त करण्याचे आवाहन केलेले नाही. असे दिसते की राजकीय वर्गाला या कर्तव्याची जाणीव नाही किंवा त्यांना त्याची जाणीव नाही. काही अपवाद वगळता, आपल्या धार्मिक नेत्यांच्या बाबतीतही असेच आहे.Firecrackers

२९ ऑक्टोबर रोजी सर्वोच्च न्यायालयाच्या बार असोसिएशनच्या व्याख्यानमालेत सर्वोच्च न्यायालयाचे निवृत्त न्यायाधीश अभय एस. ओका यांनी हे सांगितले. ते ‘स्वच्छ हवा, हवामान न्याय आणि शाश्वत भविष्यासाठी एकत्र’ या विषयावर व्याख्यान देत होते.Firecrackers

हे लक्षात घेण्यासारखे आहे की न्यायमूर्ती अभय ओक आणि न्यायमूर्ती नरसिंह यांच्या एकाच खंडपीठाने २०२३ मध्ये दिल्ली-एनसीआरमध्ये फटाक्यांमुळे होणाऱ्या वायू प्रदूषणाच्या प्रकरणाची सुनावणी केली होती. त्यांनी दिल्लीसह देशभरात फटाक्यांवरील बंदीची कडक अंमलबजावणी करण्याचे आदेश दिले होते.Firecrackers

• गड-किल्ल्यांवरील नमो पर्यटन सेंटरवरून राज ठाकरे यांचा एकनाथ शिंदेंवर निशाणा

निवृत्त न्यायमूर्ती ओक यांच्या व्याख्यानातील महत्त्वाचे मुद्दे…

संविधानाच्या अनुच्छेद २५ अंतर्गत हमी दिलेल्या धार्मिक स्वातंत्र्यातही फटाके फोडणे, लाखो लोकांना नद्यांमध्ये स्नान करणे, मूर्तींचे विसर्जन करणे आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये लाऊडस्पीकर वापरण्यास परवानगी नाही.

धर्माच्या नावाखाली प्रदूषणाला न्याय देण्याची सवय वाढत आहे, परंतु प्रत्येक धर्म आपल्याला निसर्गाचे आणि सजीव प्राण्यांचे रक्षण करण्याचा संदेश देतो.
फटाके फोडल्याने वृद्ध, आजारी, पक्षी आणि प्राण्यांना प्रचंड त्रास होतो, तर कोणी आनंदी कसे होऊ शकते? खरा आनंद आणि आनंद कुटुंब, नातेवाईक आणि मित्रांसोबत सण साजरे करण्यात आहे, फटाके वाजवण्यात किंवा मोठा आवाज करण्यात नाही.

दिल्लीच्या प्रदूषणाबद्दल बोलायचे झाले तर, जे एअर प्युरिफायर खरेदी करू शकतात ते स्वतःचे संरक्षण करू शकतात, परंतु हे प्रत्येकासाठी शक्य नाही.
काही लोक झोपडपट्ट्यांमध्ये राहतात. मोठी लोकसंख्या रस्त्यावर काम करते. त्यांच्यासाठी प्रदूषण अनेक प्रकारे जीवघेणे बनते.

अजान आणि इतर धार्मिक समारंभ लाऊडस्पीकरशिवाय केले जाऊ शकतात. मुंबई उच्च न्यायालयाच्या निकालात असेही म्हटले आहे की ही धार्मिक कृत्ये नाहीत. सर्वोच्च न्यायालयानेही हाच निर्णय कायम ठेवला आहे.

देशातील न्यायालयांनी हे लक्षात ठेवले पाहिजे की पर्यावरणाचे रक्षण करणे हे त्यांचे कर्तव्य आहे, कारण ते सामान्य माणसापेक्षा ते करण्यासाठी खूप चांगल्या स्थितीत आहेत.
न्यायाधीशांनी लोकप्रिय किंवा धार्मिक भावनांनी प्रभावित न होता नागरिकांच्या मूलभूत हक्कांचे आणि पर्यावरणाचे रक्षण केले पाहिजे. जर न्यायाधीशांनी त्यांचे मूलभूत कर्तव्य पार पाडले नाही तर कोण करेल?

समाजात अजूनही मूर्ती विसर्जनाबद्दल जागरूकता नाही

माजी न्यायमूर्ती अभय ओक यांनी मूर्ती विसर्जनाबाबत समाजात जागरूकतेच्या अभावाबद्दल चिंता व्यक्त केली. ते म्हणाले की, मागील न्यायालयाच्या आदेशांमुळे अनेकदा प्रदूषण झाले आहे, मोठ्या प्लास्टर ऑफ पॅरिसच्या मूर्ती समुद्र, नद्या आणि तलावांमध्ये विसर्जित केल्या जात आहेत. असे असूनही, अलिकडच्या काळात सरकारांनी बांधलेले कृत्रिम तलाव ही एक आशादायक सुरुवात आहे, परंतु समाजात जागरूकतेचा अभाव आहे.

त्यांनी असेही म्हटले की अनेक धर्म आणि तत्वज्ञान निसर्ग ही एक दैवी शक्ती मानतात, परंतु लोक त्यांच्या सोयीनुसार या तत्वाकडे दुर्लक्ष करतात.

प्रदूषण पसरवणे हे मूलभूत अधिकारांचे उल्लंघन मानले पाहिजे

निवृत्त न्यायमूर्ती ओक म्हणाले, “वायू आणि जल प्रदूषण हे कलम २१ अंतर्गत हमी दिलेल्या मूलभूत अधिकारांचे उल्लंघन मानले पाहिजे, ज्यामध्ये मानवी सन्मानाने जगण्याचा अधिकार समाविष्ट आहे. माझा असा विश्वास आहे की जोपर्यंत तुमच्याकडे निरोगी वातावरण नाही तोपर्यंत मानवी सन्मानाने जगणे अशक्य आहे.”

न्यायाधीश आणि न्यायालयांच्या भूमिकेबद्दल ते म्हणाले, “जेव्हा आपण न्यायाधीश म्हणून पर्यावरणाला न्याय देतो, तेव्हा आपण केवळ मानवांना, सर्व सजीव प्राण्यांनाच नव्हे तर पृथ्वी ग्रहालाही न्याय देतो. माझे वैयक्तिक मत असे आहे की, आजच्या परिस्थिती पाहता, पर्यावरणाचे रक्षण करण्यास सक्षम असलेली एकमेव संस्था म्हणजे न्यायालये किंवा कायदेशीर न्यायालये.”

Firecrackers Loudspeakers Not Written Religion Ex SC Judge

महत्वाच्या बातम्या

• गड-किल्ल्यांवरील नमो पर्यटन सेंटरवरून राज ठाकरे यांचा एकनाथ शिंदेंवर निशाणा
• Israel-Gaza : युद्धबंदीच्या 17 दिवसांनंतर इस्रायलचा गाझावर भीषण हल्ला; 140 नागरिक ठार, हमासला ट्रम्प यांची धमकी
• 17 मुले आणि दोन वृद्धांना ओलीस ठेवणाऱ्या रोहित आर्याचा एन्काऊंटर; त्याला कुणाशी, कशासंदर्भात बोलायचे होते??, प्रश्न अनुत्तरीत!!
• India Satellite : भारतात लवकरच थेट उपग्रहाद्वारे इंटरनेट; मस्क यांची स्टारलिंक 30-31 ऑक्टोबरला मुंबईत डेमो देणार