वृत्तसंस्था

तेहरान : बुधवारी इस्रायलने लेबनॉनची राजधानी असलेल्या बेरूतमध्ये हवाई हल्ला केला. या हल्ल्यात ८९ लोकांचा मृत्यू झाला, तर ८०० हून अधिक लोक जखमी झाले. ही माहिती लेबनॉनच्या आरोग्य मंत्रालयाने दिली. ‘एपी’ (AP) या वृत्तसंस्थेनुसार, या हल्ल्यानंतर इराणने पुन्हा एकदा ‘हॉर्मुझची सामुद्रधुनी’ (Strait of Hormuz) बंद केली आहे.

तत्पूर्वी, ‘हिजबुल्लाह’ या दहशतवादी संघटनेने असा इशारा दिला होता की, जर लेबनॉनचा समावेश युद्धबंदी करारामध्ये केला गेला नाही, तर हा करार कोलमडून पडेल.

दरम्यान, अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी स्पष्ट केले आहे की, इराणसोबतच्या युद्धबंदी योजनेत हिजबुल्लाहचा समावेश करण्यात आलेला नाही. यापूर्वी, इराणने अमेरिकेकडे १०-कलमी युद्धबंदी प्रस्ताव पाठवला होता; ज्यामध्ये हिजबुल्लाहवरील हल्ले थांबवण्याची मागणी करण्यात आली होती. त्यावेळी, इस्रायलने आपण हिजबुल्लाहवरील हल्ले थांबवणार नसल्याचे जाहीर केले होते.

सुमारे ४० दिवसांनंतर, अमेरिका आणि इराण यांच्यात दोन आठवड्यांच्या युद्धबंदीवर एकमत झाले आहे. पाकिस्तानचे पंतप्रधान शहबाज शरीफ आणि लष्करप्रमुख यांनी केलेल्या आवाहनानंतरच हा निर्णय घेण्यात आल्याचे ट्रम्प यांनी नमूद केले.

इराणने अमेरिकेला 10 मुद्द्यांचा आराखडा पाठवला

ट्रम्प यांनी सांगितले की, इराणने अमेरिकेला 10 मुद्द्यांचा आराखडा पाठवला आहे. ते म्हणाले की, यावर पुढे चर्चा केली जाऊ शकते.

तर, इराणच्या सर्वोच्च राष्ट्रीय सुरक्षा परिषदेने दावा केला आहे की, अमेरिकेने त्यांचा 10 मुद्द्यांचा प्रस्ताव स्वीकारला आहे. परिषदेनुसार, हा करार इराणच्या अटींवर झाला आहे आणि याला देशाचा विजय म्हटले आहे.

अमेरिकन अधिकाऱ्यांचे स्पष्टीकरण: इराणची १०-कलमी युद्धविराम योजना वेगळी आहे
अमेरिकेने स्पष्ट केले आहे की, इराणने सादर केलेली १०-कलमी युद्धविराम योजना, सध्या चर्चेत असलेल्या प्रत्यक्ष कराराशी सुसंगत नाही. व्हाईट हाऊसच्या एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याने नमूद केले की, प्रसारमाध्यमांमध्ये सध्या जी कागदपत्रे (दस्तावेज) फिरत आहेत, ती सध्या वाटाघाटी सुरू असलेल्या अंतिम आराखड्याचे प्रतिनिधित्व करत नाहीत.

या विषयावर सार्वजनिकरित्या चर्चा केली जाणार नाही, असे सांगत त्या अधिकाऱ्याने अधिक तपशील देण्यास नकार दिला. यापूर्वी, डोनाल्ड ट्रम्प यांनी असे सुचवले होते की, इराणचा हा १०-कलमी प्रस्ताव वाटाघाटींसाठी एक भक्कम आधार ठरू शकतो.

अमेरिकेसमोर सादर केलेली इराणची १०-कलमी योजना

१. हल्ल्यांची पूर्ण समाप्ती

इराणने अशी मागणी केली की, अमेरिका आणि इस्रायल यांनी सर्व लष्करी हल्ले थांबवावेत.

२. सर्व निर्बंधांची उचल

इराणने सर्व आर्थिक निर्बंध पूर्णपणे हटवण्याची अट घातली.

३. गोठवलेल्या मालमत्तेची परतफेड

इराणने आपले सर्व गोठवलेले निधी आणि मालमत्ता परत मिळवण्याची मागणी केली.

४. शत्रुत्वाचा कायमस्वरूपी अंत

ही अट केवळ तात्पुरत्या युद्धविरामासाठी नसून, युद्धाच्या पूर्ण आणि कायमस्वरूपी समाप्तीसाठी ठेवण्यात आली होती.

५. अमेरिकन सैन्याची माघार

इराणने या प्रदेशातील लष्करी तळांवरून अमेरिकन सैन्याने माघार घ्यावी, अशी मागणी केली.

६. नुकसानीची भरपाई

संघर्षादरम्यान झालेल्या नुकसानीची भरपाई म्हणून, इराणने आर्थिक भरपाईची किंवा पुनर्बांधणीसाठी आवश्यक व्यवस्था करण्याची विनंती केली.

७. होर्मुझ सामुद्रधुनीवरील नियंत्रण

इराणने अशी अट घातली की, होर्मुझ सामुद्रधुनीवरील नियंत्रण आपल्याकडेच राहिले पाहिजे.

८. सुरक्षित मार्गिका—अटींच्या अधीन

होर्मुझ सामुद्रधुनीतून जहाजांना वाहतूक करण्याची परवानगी दिली जाईल; मात्र ही वाहतूक इराणच्या लष्कराशी समन्वय साधूनच केली जावी, अशी अट ठेवण्यात आली.

९. प्रत्येक जहाजासाठी प्रस्तावित शुल्क

इराणने प्रत्येक जहाजावर सुमारे २ दशलक्ष डॉलर्सचे शुल्क आकारण्याचा प्रस्ताव मांडला, ज्यातील वाटा ओमानला दिला जाईल.

१०. प्रादेशिक संघर्षांचे निराकरण

या मागण्यांमध्ये प्रादेशिक तणाव कमी करण्याचाही समावेश आहे; विशेषतः लेबनॉनमधील हिजबोल्ला संघटनेवर होणाऱ्या हल्ल्यांचा यात प्रामुख्याने उल्लेख करण्यात आला आहे.

इराणचे परराष्ट्र मंत्री म्हणाले- अमेरिकेला युद्धविराम आणि युद्ध यांपैकी एकाची निवड करावी लागेल
इराणचे परराष्ट्र मंत्री अब्बास अराकची यांनी अमेरिकेला स्पष्ट केले आहे की, त्यांना दोन पर्यायांपैकी एकाची निवड करावी लागेल: युद्धविराम किंवा युद्ध.

त्यांनी नमूद केले की, युद्धविरामाच्या अटी स्पष्ट आहेत: अमेरिकेने एकतर युद्धविराम लागू करावा किंवा इस्रायलच्या माध्यमातून युद्ध सुरू ठेवावे—परंतु ते एकाच वेळी या दोन्ही गोष्टी करू शकत नाहीत.

लेबनॉनमध्ये सुरू असलेल्या हिंसाचाराचा संदर्भ देत अराकची यांनी टिप्पणी केली की, संपूर्ण जग या परिस्थितीवर लक्ष ठेवून आहे आणि आता चेंडू अमेरिकेच्या कोर्टात आहे.

त्यांनी पुढे सांगितले की, अमेरिका आपली वचने पूर्ण करते की नाही, याकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागून राहिले आहे.

इराणचे राष्ट्राध्यक्ष म्हणाले- युद्धविराम हा राष्ट्रीय ऐक्य आणि त्यागाचा परिणाम

इराणचे राष्ट्राध्यक्ष मसूद पेझेश्कियन यांनी म्हटले आहे की, अमेरिकेसोबत झालेला युद्धविराम हा राष्ट्राच्या एकतेचा आणि तेथील लोकांच्या पाठिंब्याचा परिणाम आहे.

त्यांनी नमूद केले की, हा करार त्यांचे माजी सर्वोच्च नेते अली खामेनी यांनी केलेल्या त्यागाचे फळ आहे, जे २८ फेब्रुवारी रोजी झालेल्या अमेरिका-इस्रायल हल्ल्यात मारले गेले.

पेझेश्कियन यांनी पुष्टी केली की, राष्ट्र एकजूट राहील आणि वाटाघाटी, सुरक्षा किंवा सार्वजनिक सेवा अशा प्रत्येक आघाडीवर एकत्र काम करत राहील.

हे विधान अशा वेळी आले आहे, जेव्हा डोनाल्ड ट्रम्प यांनी दोन आठवड्यांच्या युद्धविरामाची घोषणा केली आहे आणि असे सुचवले आहे की इराणचा १०-कलमी प्रस्ताव भविष्यातील वाटाघाटींसाठी आधार ठरू शकतो.

अमेरिकेचा दावा: इराणने युद्धविरामासाठी याचना केली

अमेरिकेचे उप-संरक्षण सचिव पीट हेगसेथ यांनी ठामपणे सांगितले की, इराणचे नेतृत्व युद्धविरामासाठी याचना करत होते; कारण त्यांचे सर्व पर्याय संपुष्टात आले होते. त्यांनी स्पष्ट केले की, कोणत्याही परिस्थितीत, इराणला आता अणुबॉम्ब विकसित करण्याची परवानगी दिली जाणार नाही.

हेगसेथ यांनी नमूद केले की, ‘हॉर्मुझची सामुद्रधुनी’ (Strait of Hormuz) खुली असून, त्यातून जहाजांची वाहतूक अविरतपणे सुरू राहील. अमेरिका आणि इराणचे लष्कर या संपूर्ण क्षेत्रावर बारकाईने लक्ष ठेवून आहेत. ट्रम्प यांच्याकडे अशी शक्ती होती की, जर त्यांनी तसे ठरवले असते, तर अवघ्या काही मिनिटांतच ते इराणची संपूर्ण अर्थव्यवस्था कोलमडून टाकू शकले असते; तरीही त्यांनी अशी कारवाई करणे टाळले.

महत्वाच्या बातम्या

• Navjot Kaur Sidhu : नवजोत सिद्धू यांच्या पत्नीने नवीन पक्ष स्थापन केला; घोषणा करताना पती सोबत नव्हते
• अमेरिका – इराण युद्धात म्हणे, मोदी “टेलिफोन ऑपरेटर”; तर मग जे. डी. व्हान्स आणि वांग यी कोण??
• Sabarimala : सुप्रीम कोर्टात केंद्राने म्हटले- शबरीमाला मंदिरात महिलांना प्रवेश देण्याचा निर्णय चुकीचा
• राहुल गांधी बारामतीच्या पोटनिवडणुकीसाठी प्रचारात??; तर प्रकाश आंबेडकर सुद्धा येणार!!